لاله های گزیک

گل بنفشه تسکین‌دهنده علائم سرماخوردگی است

نام‌هاي ديگر آن:

بنفشه‌وحشي، بنفسج، بنفشه معطر، اثرون، بنوسا، فرفير، ابز، ويولت و بنفشه‌معطر وحشي مي‌باشد.

به فارسي «بنفشه » و «بنفشه وحشي» و در كتب طب سنتي با نام «بنفسج» نامبرده مي شود به فرانسوي آن را Violette و به انگليسي Violet ، Viola و Blue  violte گويند. گياهي است از خانوادة Violaceae داراي گونه هاي مختلفي است در زير نام علمي چند گونة آن را كه از نظر خواص دارويي بيشتر مورد توجه هستند ، در زير شرح داده مي شود.

1- بنفشه معطّر وحشي . به فرانسوي Violette  odorante و Violette  des haies و به انگليسي Violet و Sweet  Violet گفته مي شود . نام علمي آن   Viola  odorata  L. ميباشد به هندي نيز بنفشه گفته مي شود.

مشخصات :

بنفشه معطر گياهي است وحشي چند ساله داراي گلهاي بسيار معطر به رنگ بنفش تيره كه در بهار ظاهر مي شود ريشة آن دوندة طويل و برخلاف گل آن بدبو مي باشد گياه خيلي كوچك است برگهاي آن متناوب مي باشد تكثير آن باتقسيم بوته پس از خاتمة گل دادن در پاييز و يا با كاشت بذر در خزانه و انتقال نهال كوچك آن در بهار در زمين اصلي مي باشد. اين گياه در آب و هواي معتدل و نقاط سايه دار اغلب مناطق دنيا مي رويد درايران در اغلب نواحي معتدل به طور خودرو ديده مي شود در دامنه هاي البرز ، كندوان ، كرج ، هرزويل ، دامنه هاي مرطوب راه عمارلو، كبوتر چاك و رودبار شناسايي شده است از گل و ريشه و در برخي موارد از برگ و تخم اين گياه نيز در طب سنتي به عنوان دارو استفاده مي شود.

تركيبات شيميايي:

در ريشة بنفشه معطر گلوكوزيد و متيل ساليسيلات يافت مي شود از ريشة بنفشه يك آلكالوئيد به نام ويولين و يك گلوكوزيد به نام ويولاكوئرسيترين كه احتمالاً مشابه روتين است و يك ساپونين به دست مي آيد در ريشه ها و غنچه ها و برگهاي بنفشه تركيب متيل ساليسلات در شكل گلوكوزيد وجود دارد.ويولين پس از اين كه از ريشه بنفشه استخراج شد به شكل گردي است سفيد رنگ باطعم و تلخ وتند كه در آب كم حل مي شود ولي در الكل حل نمي شود و قي آور است . بنفشه داراي مقدار كمي اسانس با بوي مطبوع است و برگ آن نيز داراي مقدار كمي آنتوسيانين مي باشد. در هند از بنفشه به عنوان معرق و براي كاهش تب استفاده مي شود از گل بنفشه به عنوان نرم كننده و در موارد اختلالات صفراوي و ناراحتي هاي ريه ها مصرف مي شود از گل بنفشه شربتي درست مي كنند كه براي رفع ناراحتي هاي بچه ها مفيد است و از ريشة آن به عنوان قي آور استفاده مي شود. بنفشه از نظر طبيعت طبق راي حكماي طب سنتي سرد و مرطوب است و از نظر خواص معتقدند كه مسهل صفرا مي باشد و عطش ، حدت خون، تبهاي گرم و خفقان را تسكين مي دهد اگر در اين موارد با ماء الشعير و آلو خورده شود اثر آن بيشتر است و براي نزله ، زكام ، سرفه و سرماخوردگي و ناراحتي هاي معده وكبد و طحال و درد كليه چه از طريق خوردن و چه از طريق ريختن و ماليدن دم كردة آن روي عضر و يا استفاده از ضماد آن نافع است . بوييدن گل تازة بنفشه خواب آور است اگر هر روز 15-8 گرم از گل خشك آن به طور گرد مخلوط با آب سرد تا چند روز خورده شود براي رفع اسهال صفراوي نافع است و اگر 15 گرم ساييده گل آن با 25 گرم شير خشت و 25 گرم شكر سرخ خورده شود ، مسهل سريع العملي است . ريختن چند قطره از دم كردة بنفشه در بيني براي باز كردن تنفس و رفع خشونت سينه و زكام خيلي نافع است . اگر دم كردة آن را با گل بابونه روي سر بريزند رفع سردرد مي كنداسراف در خوردن آن موجب ضعف و باعث سنگيني معده و آشفتگي حال مي شود و در اين قبيل موارد بايد انيسون خورد مقدار خوراك از جرم گل خشك يا برگ بنفشه حداكثر تا 25 گرم و در دم كرده ها تا 50 گرم است . گل بنفشه را در موقع تهيه نبايد زياد جوش داد زيرا اثر آن كاسته مي شود و دم كردة آن هميشه بهتر است معمولاً با شكر سرخ خورده مي شود و اگر با آلو و عناب وتمبر هندي و شاتره و هليله خورده شود مسهل قويي مي باشد خوردن آب برگ بنفشه كه با ثلث آن شكر مخلوط شود براي عارضه خروج مقعد اطفال مفيد است ريشه بنفشه قي آور است .

روش تهيه شربت بنفشه :

گل بنفشه تاره 100 گرم ، آب مقطر به اندازة كافي و قند 380 گرم . گلها را از بن سبز آن جدا كرده و مدت 12 ساعت در 200 گرم آب جوش دم كنند و از پارچه تميزي با فشار ردّ كنند و صاف كنند و صاف شده را بگذارند ته نشين شود و صاف روي آن را بردارند و با شكر سرخ مخلوط كرده در حمام ماريه قند را در آن حل كنند اين شربت خلط آور و كمي مليّن است و مقدار خوراك از آن 40-20 گرم مي باشد.

تيزان بنفشه : گل بنفشه خشك پاك كرده 8 گرم ، آب 1000 گرم . اين دو را مخلوط كنند و بگذارند خوب خيس بخورد و صاف كنند ويا دم كرده و صاف كنند و فنجان فنجان در روز بياشامند خلط آور و مليّن است .

براي تهية مسهل اطفال 16 گرم گل بنفشه رادر 500 گرم آب دم مي كنند، مسهل خوبي است.

شربت تركيبي خوشمزة بنفشه كه كودكان باميل مي خورندو مسهل سودا و بلغم است : زنجبيل 11گرم ، مصطكي 11 گرم ، قرنفل 11 گرم ، قاقله 11 گرم ، گل سرخ 11 گرم ، بسفايج 19 گرم ، سنا مكّي 19 گرم ، سقمونيا 19 گرم ، تربد سفيد كه تراشيده باشد و با روغن بادام چرب شده باشد 8 گرم ، گل بنفشه 8 گرم ، شربت بنفشه 70 گرم ، شربت نيلوفر 70 گرم،شربت گل گاوزبان 70 گرم ، ترنجبين 100 گرم، شيرخشت 100 گرم، آب آلوبخارا 150 گرم، آب تمرهندي 150 گرم ، و مشك 5/3 گرم . ابتدا سقمونيا و گل بنفشه را مخلوط كرده و خوب نرم بسايند و با ساير اجزاء جامد ياد شده كه خوب كوبيده و بيخته شده اند مخلوط نمايند.بعد ترنجبين و شير خشت را درگلاب حل و صاف نموده و با شربتها و 400 گرم قند مخلوط كرده قوام بياورند و بعد ساير داروهاي كوبيده و ساييده شده و بيخته را در آن بريزند و خوب به هم بزنند تا كاملاً مخلوط شود مقدار مصرف از اين شربت 20-10 گرم هر بار است .

روش تهيه جوشاندة تركيبي بنفشه كه براي نرم كردن سينه و به عنوان خلط آور قوي مصرف مي شود : گل بنفشه ، گل خطمي ، گل پنيرك ، گل شقايق ، گل رجل القط ، پاي خر ، بوصير را به نسبت مساوي مخلوط كرده و دم كرده اي بر مبناي 5 گرم از مخلوط فوق در هزار گرم آب جوش تهيه و پس از صاف كردن ، فنجان فنجان مصرف كنند.

2- بنفشه گونه .Viola  cinerea Boiss

گياهي است چند ساله به رنگ خاكستري سفيد .اين بنفشه در هندوستان و در بعضي مناطق ايران در شكافهاي سنگي كوهها مي رويد از نظر خواص دارويي تقريباً در رديف بنفشه معطّر است .

 3- بنفشه سه رنگ :

به فرانسوي Pensee  sauvage و به انگليسي Wild  pensy گفته مي شود و واريته اي ازآن در گل كاري ها با نام بنفشه فرنگي كاشته مي شود. نام علمي آن Viola Tircolor L.Var   arvensis  Murr گياهي است يكسال و دوساله و در برخي موارد بر حسب ارقام مختلف آن چند ساله است . در بعضي ارقام بدون كرك و گاهي با كرك است .

تركيب شيميايي :

در اين بنفشه گلوكوزيد زردرنگي به نام ويولاكوئرستين يافت مي شود و در ريشة آن نيز ويولين وجود دارد. در اسپانيا گلها و برگ بنفشه گونه V.tricolor به عنوان محرّك مورد توجه است در موارد روماتيسم و بيماري جلدي مصرف مي شود در استعمال داخلي دم كردة آن را براي تصفية خون ، رفع جوش، كورك، تب خال ، دمل و نظاير آن مي خورند ريشة آن در هند به جاي اپيكا براي آوردن قي مصرف مي شود و از دم كردة ريشة آن براي قطع اسهال خوني كودكان استفاده مي شود. دراستعمال خارجي 8-4 گرم گياه و گل آن را در250 گرم آب 10-8 ساعت خيس مي كنند و معادل ثلث وزن محلول حاصله قند و شير اضافه مي نمايند ومي جوشانند تا حل شود. از اين محلول براي رفع اكزماي پوست استفاده مي شود.

براي تهيه دم كردة آن 30-15 گرم گل خشك بنفشه گل خشك بنفشه را در 1000 گرم آب جوش دم مي كنند براي تهية محلول قي آور 5-2 گرم ريشة بنفشه را در يك فنجان آب مي جوشانند و مصرف مي كنند شيرة تازة گياه نيز 50 گرم در روز مصرف مي شود.

4- بنفشة گونة Viola  sylvestris(Lam.)Reichb كه مترادف آن Viola silvatica Boiss. مي باشد. گياهي است يكساله خيلي كوچك گلهاي آن بدون عطر به رنگ بنفش يا آبي اين گونه در مناطق شمالي ايران انتشار دارد و كاشته نيز مي شود.

در هند ار گونه فوق براي رفع ناراحتي سينه و دفع سرفه استفاده مي شود و از له كردة ساقه ، برگ و گلهاي گياه روي زخمهاي بد و جراحتها مي گذارند ، التيام بخش است .

در فرانسه مرسوم است از ريشة بنفشه به عنوان مسهل در موارد يبوست استفاده ميشود براي اين كار 20-15 گرم ريشه بنفشه را گرفته پس از تميز كردن آن را كاملاً خرد مي كنند و در 300 گرم آب مي جوشانند تا مقدار آن نصف شود يعني 150 گرم شود اين جوشانده را صبح ناشتا و در يك دفعه مي خورند. در امريكا دم كردة گياه را براي تصفية خون، كنترل سرطان ، و بيماري هاي پوستي تجويز مي كنند و بخصوص اگر با شبدر قرمز و شاه پسند مخلوط و دم شود اثرش بسيار محسوس تر است .

به فارسي «بنفشه » و «بنفشه وحشي» و در كتب طب سنتي با نام «بنفسج» نامبرده مي شود به فرانسوي آن را Violette و به انگليسي Violet ، Viola و Blue  violte گويند. گياهي است از خانوادة Violaceae داراي گونه هاي مختلفي است در زير نام علمي چند گونة آن را كه از نظر خواص دارويي بيشتر مورد توجه هستند ، در زير شرح داده مي شود.

خواص بنفشه :

ميباشد به هندي نيز بنفشه گفته مي شود.

1 - طبع آن سرد و تر است.

2- عرق‌آور است.

3- خلط‌آور مي‌باشد .

4- صفرابر مي باشد.

5- براي خارش پلك چشم، با جوشانده آن چشم‌ها را بشوئيد.

6- جهت درمان ورم رحم هر روز يك استكان از جوشانده آن به مدت 7 روز استفاده شود.

7- براي درمان‌ فشارخون گل‌بنفشه‌وعناب را بصورت جوشانده ميل‌كنيد.

8- براي زيبايي پوست با روغن بنفشه ماساژ دهيد.

9- براي درمان‌سرطان خانم‌ها از دمكرده گل و برگ بنفشه استفاده‌كنند.

10- براي درمان شوره سر گل بنفشه، آرد نخود، گل خطمي و شلتوك برنج را در عرق مورد خيس كرده به صورت ضماد بر سر بگذاريد بعد از دو ساعت سر را بشوئيد.

11- ماساژ با روغن بنفشه باعث تقويت موي سر مي‌شود.

12- براي بازشدن بيني با دمكرده گل بنفشه استنشاق شود.

13- براي رفع جوش صورت از دمكرده بنفشه ميل شود و به صورت ضماد روي جوش‌ها گذاشته شود يا پارچه تميزي را به دمكرده گل بنفشه آغشته  نموده روي جوش صورت بگذاريد.

14- براي درمان سرخك و سرخجه از دمكرده گل بنفشه استفاده شود.

15- براي،از دمكرده گل و برگ خشك آن ميل شود.

16- براي درمان ورم سوزاك از ضماد بنفشه استفاده شود .

17- كساني كه پركاري تيروئيد دارند از دمكرده بنفشه استفاده كنند.

18- براي سل ريوي از دمكرده گل بنفشه استفاده شود.

19- براي نگهداري ناخن از روغن بنفشه استفاده شود.

طرز تهيه روغن بنفشه:

روغن كنجد 200 گرم و بنفشه 20 گرم را مخلوط كرده چند روز بماند سپس صاف نموده مجدداً 70 گرم بنفشه اضافه نموده چند روز بماند صاف نمائيد چند روز اين عمل را تكرار كنيد تا روغن بنفشه بدست آيد.

20- جوشانده بنفشه ضد افسردگي است .

21- كساني كه به علت پرخوني دچار ماليخوليا شده‌اند از دمكرده بنفشه استفاده كنند.

22- براي برطرف كردن جوش‌هاي صورت بچه‌هاي شيرخوار، بنفشه را جوشانده با شير مخلوط نموده به صورت نوزاد بمالند.

23- براي درمان درد پستان روغن بنفشه و زرده تخم‌مرغ را مخلوط كرده ماساژ دهند.

24- براي درمان برفك دهان از دمكرده گل بنفشه استفاده شود .

25- طرز تهيه شربت بنفشه: 100 گرم گل بنفشه تازه ، يك ليتر آب و500 گرم شكر را به مدت 6 ساعت با آتش ملايم جوشانده  سپس صاف نموده استفاده شود.

26- ماليدن روغن بنفشه بر سينه براي تنگي نفس، رفع سرفه و رفع خشونت سينه مفيد است.

27- براي درمان خروج مقعد اطفال (پرولاسپوس) با روغن بنفشه به محل بماليد.

28- جهت درمان سردرد و بي‌خوابي روغن بنفشه را به پيشاني بماليد.

29-  براي رفع خارش روغن بنفشه را به پوست بماليد.

30- دمكرده آن تنظيم كننده صفرا است.

31- براي تسكين خارش مهبل روغن بنفشه بماليد.